Kumlama için alüminyum oksit alırken teknik özellikler kadar önemli bir belge daha vardır: alüminyum oksit MSDS, yani güvenlik bilgi formu. Türkiye'de güvenlik bilgi formu (GBF) olarak anılan bu belge; ürünün tehlikelerini, bileşimini, güvenli kullanım ve depolama koşullarını tek yerde toplar. Bu yazıda formun nasıl okunduğunu ve kumlama yapan bir işletmenin hangi bölümlere özellikle bakması gerektiğini anlatıyoruz. Yazı genel bilgi içindir; iş güvenliği uzmanının değerlendirmesinin yerine geçmez.
MSDS, SDS ve GBF aynı şey mi?
MSDS (Material Safety Data Sheet) eski ve yaygın kullanılan addır. Bugün uluslararası düzende SDS (Safety Data Sheet), Türkiye'de ise güvenlik bilgi formu terimi kullanılır. Üçü de aynı amaca hizmet eder: kimyasal bir ürünü kullanan kişiye, onu güvenle kullanması için gereken bilgiyi vermek. Formun biçimi ve içeriği, kimyasalların sınıflandırılması ve etiketlenmesine ilişkin uluslararası sistemle uyumlu olacak şekilde düzenlenir. Türkiye'deki yükümlülükler için güncel mevzuatı kontrol edin.
Genel bir tanım için Wikipedia'daki safety data sheet maddesine (İngilizce) bakabilirsiniz.
Formun 16 bölümü
Güvenlik bilgi formu standart bir sırayla 16 bölümden oluşur. Bu sayede farklı tedarikçilerin formlarını aynı yerden karşılaştırabilirsiniz:
- 1-3: Ürün ve tedarikçinin tanımlanması, tehlikelerin tanımlanması, bileşim.
- 4-6: İlk yardım, yangınla mücadele ve kaza sonucu yayılmaya karşı önlemler.
- 7-8: Elleçleme ve depolama, maruziyet kontrolleri ve kişisel korunma.
- 9-12: Fiziksel ve kimyasal özellikler, kararlılık, toksikolojik ve ekolojik bilgiler.
- 13-16: Bertaraf, taşımacılık, mevzuat bilgileri ve diğer bilgiler.
2. bölüm, ürünün tehlike sınıflandırmasını ve etiket unsurlarını verir. Ürün tehlikeli olarak sınıflandırılmamış olsa bile formda toz oluşumuna karşı genel uyarılar yer alabilir; bunları da okuyun.
Kumlama açısından her bölüm aynı ağırlıkta değildir. Aşağıda en çok işinize yarayacak bölümleri sırayla ele alıyoruz.
Bileşim: Serbest kristal silika var mı?
Kumlamada en çok bilinen sağlık riski serbest kristal silikadan kaynaklanır. Bu yüzden bileşim bölümünde ürünün ana bileşenini ve varsa silika içeriğini kontrol edin. Ürün sayfalarımızda beyaz alüminyum oksit için yüksek saflıkta Al₂O₃ bileşimi verilir; kahverengi alüminyum oksit bileşiminde ise düşük oranda SiO₂ de yer alır. Bu oranın serbest kristal silika olup olmadığını ve ürünün sınıflandırmasını kesin olarak güvenlik bilgi formu gösterir.
Alüminyum oksidin genel güvenlik çerçevesini alüminyum oksit zararlı mı yazımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz.
Maruziyet kontrolü ve kişisel korunma
8. bölüm, kumlama yapan işletme için formun en pratik kısmıdır. Burada şunlara bakın:
- Varsa iş yeri maruziyet sınır değerleri ve bunların hangi toz fraksiyonu için verildiği.
- Önerilen mühendislik önlemleri: kapalı kabin, toz emişi, havalandırma.
- Solunum koruması, göz, el ve vücut koruması için öneriler.
- Genel hijyen önlemleri: iş sonrası temizlik, yeme içme alanlarının ayrılması.
Formdaki öneriler, sizin çalışma koşullarınıza göre iş güvenliği uzmanı tarafından yorumlanmalıdır. Kumlamada genel önlemler için kumlamada iş güvenliği yazımıza bakabilirsiniz.
Fiziksel özellikler, depolama ve taşıma
9. bölümde görünüş, yoğunluk ve çözünürlük gibi bilgiler yer alır; bunlar ürün sayfasındaki teknik değerlerle tutarlı olmalıdır. 7. bölüm depolama koşullarını verir: alüminyum oksit gibi aşındırıcılar kuru ve kapalı ortamda tutulmalı, ambalajlar nem almamalıdır. Nemli aşındırıcı akışı bozar ve kumlama kalitesini düşürür. 14. bölümde ise taşımacılık sınıflandırması yer alır.
Form yalnız aşındırıcıyı anlatır
Güvenlik bilgi formu, ürünün kendisini anlatır. Oysa kumlamada ortamdaki tozun önemli bir kısmı kumlanan yüzeyden gelir: eski boya, kaplama, pas veya beton tozu. Bu nedenle risk değerlendirmesinde yüzeydeki malzeme de ayrıca ele alınmalıdır. Örneğin eski boyalar ağır metal içerebilir; bu durum aşındırıcının formunda yazmaz.
Tedarikçinizden, aldığınız ürüne ait ve güncel tarihli formu isteyin. Formu çalışanların erişebileceği bir yerde tutun ve ürün değiştiğinde yenisini alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Alüminyum oksit MSDS ile güvenlik bilgi formu aynı mı?
Evet. MSDS eski ve yaygın kullanılan addır; uluslararası düzende SDS, Türkiye'de güvenlik bilgi formu terimi kullanılır. Üçü de ürünün güvenli kullanımı için gereken bilgileri içeren aynı belgeyi anlatır.
Güvenlik bilgi formunda en önce hangi bölüme bakmalıyım?
Kumlama yapan bir işletme için tehlikelerin tanımlandığı 2. bölüm, bileşimin yer aldığı 3. bölüm ve maruziyet kontrolü ile kişisel korunmanın anlatıldığı 8. bölüm en pratik bölümlerdir.
Form, kumlamadaki tüm riskleri gösterir mi?
Hayır. Form yalnız aşındırıcıyı anlatır. Kumlanan yüzeyden kalkan boya, pas veya beton tozu ayrıca değerlendirilmelidir. Sağlıkla ilgili bir şikâyetiniz varsa hekime, iş yerindeki önlemler için iş güvenliği uzmanına danışın.
Alüminyum oksit için teklif alın
Kullanım alanınızı ve ihtiyaç duyduğunuz tane boyunu bize iletin; uygun alüminyum oksit türünü birlikte belirleyelim. Ürünleri ürünler sayfamızda inceleyebilir, fiyat ve belge talepleriniz için teklif formunu doldurabilirsiniz.
