Bilyalı kumlama (shot blasting), metalik aşındırıcıların dönen bir türbin çarkıyla yüksek hızda parçalara fırlatıldığı bir yüzey temizleme yöntemidir. Döküm, dövme ve çelik konstrüksiyon parçalarının seri temizliğinde en yaygın yöntemlerden biridir. Bu yazıda bilyalı kumlama nedir, nasıl çalışır, hangi makine tipleri vardır ve hangi aşındırıcılar kullanılır sorularını yanıtlıyoruz.
Bilyalı kumlama nasıl çalışır?
Sistemin kalbi türbin (çark) ünitesidir. Aşındırıcı çarkın merkezine beslenir, kanatlar boyunca hızlanır ve merkezkaç kuvvetiyle parçaya fırlatılır. Kullanılan aşındırıcı bir toplama sistemiyle geri alınır, elevatörle yukarı taşınır ve ayırıcıdan geçirilir. Ayırıcı toz, kırık ince taneler ve kalıntıları ayırır; tekrar kullanılabilir taneler yeniden türbine gönderilir. Bu kapalı devre sayesinde aynı aşındırıcı çok sayıda kez kullanılır.
Basınçlı kumlamada ise aşındırıcı basınçlı havayla taşınır. İki yöntemin karşılaştırması için basınçlı ve türbinli kumlama farkı yazımıza bakabilirsiniz. Kumlama yöntemlerine genel bakış için Wikipedia'daki abrasive blasting maddesi (İngilizce) de iyi bir kaynaktır.
Makine tipleri
- Askılı makineler: Parçalar askıya asılarak kabine alınır ve döndürülür; orta ve büyük boy döküm ve kaynaklı parçalar için.
- Tamburlu (bantlı) makineler: Küçük ve dayanıklı parçalar dönen bir bant veya tamburda yığın halinde temizlenir.
- Konveyörlü (rulolu) makineler: Sac, profil ve çelik konstrüksiyon parçaları rulolar üzerinde sürekli geçişle temizlenir.
- Tablalı makineler: Parçalar dönen bir tabla üzerinde işlenir; yassı ve hassas parçalar için uygundur.
Makine tipi parçanın boyutuna, şekline ve üretim adedine göre seçilir.
Hangi aşındırıcılar kullanılır?
Türbinin yüksek darbesine mineral aşındırıcılar dayanamaz; bu yüzden bilyalı kumlamada metalik aşındırıcılar kullanılır:
- Çelik bilye: Yuvarlak tanelerle darbe etkisi; döküm temizliği ve daha düzgün yüzey.
- Çelik grit: Köşeli tanelerle kesme etkisi; kaplama öncesi pürüz.
- Silindirik kesme tel: Çelik telden kesilmiş, uzun ömürlü taneler.
Birçok makinede bilye ve grit belirli oranda karışım olarak da kullanılır. Ayrıntılar için çelik bilye ve çelik grit farkı ve kesme tel nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Avantajları ve sınırları
- Seri üretime uygun: Aynı parçalar tutarlı kalitede, hızla temizlenir.
- Düşük aşındırıcı tüketimi: Kapalı devre geri kazanım sayesinde aşındırıcı çok kez kullanılır.
- Daha az toz ortama yayılır: İşlem kapalı kabinde ve toz toplama sistemiyle yapılır.
- Sınır: Parça makineye sığmalıdır; büyük yapılar ve sahadaki işler için basınçlı kumlama gerekir.
- Sınır: Karbon çeliği aşındırıcılar paslanmaz ve alüminyumda demir bulaşmasına yol açabilir; bu malzemelerde paslanmaz aşındırıcılar kullanılmalıdır.
Bilyalı kumlama ile bilyalı dövme farkı
İki işlem de benzer makinelerde yapılabilir ama amaçları farklıdır. Bilyalı kumlama yüzeyi temizlemek ve hazırlamak içindir; bilyalı dövme (shot peening) ise kontrollü darbelerle yüzeyin altında basma gerilmesi oluşturarak parçanın yorulma dayanımını artırmayı amaçlar ve yoğunluk, kaplama oranı gibi parametrelerle sıkı biçimde kontrol edilir. Ayrıntılar bilyalı dövme nedir yazımızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Bilyalı kumlamada hangi bilye kullanılır?
Temizlik amaçlı işlerde çelik bilye, kaplama öncesi pürüz gereken işlerde çelik grit, uzun ömür istenen uygulamalarda kesme tel tercih edilir. Tane boyu parçanın yapısına ve istenen yüzeye göre seçilir.
Bilyalı kumlama ile kumlama arasındaki fark nedir?
Bilyalı kumlamada aşındırıcı türbin çarkıyla fırlatılır ve kapalı devrede geri kazanılır; klasik basınçlı kumlamada ise aşındırıcı basınçlı havayla nozuldan püskürtülür. Bilyalı kumlama seri üretime, basınçlı kumlama büyük yapılara ve saha işlerine daha uygundur.
Bilyalı kumlamada aşındırıcı ne sıklıkla eklenir?
Aşındırıcı kullanıldıkça kırılıp küçülür ve ayırıcı tarafından sistemden atılır. Karışımın sabit kalması için tüketilen miktar düzenli olarak eklenmelidir; sıklık makineye ve üretim yoğunluğuna bağlıdır.
Bilyalı kumlama aşındırıcıları için teklif alın
Makinenizin tipini, işlediğiniz parçaları ve istediğiniz yüzeyi bize iletin; uygun aşındırıcıyı ve tane boyunu birlikte belirleyelim. Tüm ürünleri ürünler sayfamızda inceleyebilir, fiyat için teklif formunu doldurabilirsiniz.
