Kuru kumlamada aşındırıcı yalnızca hava ile taşınır; ıslak (sulu) kumlamada ise aşındırıcıya su karışır. Su, çarpma anında oluşan tozun büyük kısmını bağlar ve yüzeye daha yumuşak bir etki sağlar. Ancak her aşındırıcı suyla iyi çalışmaz. Bu yazıda sulu kumlama kumu seçimini, ıslak yöntemin çalışma prensibini ve suyun getirdiği ek konuları anlatıyoruz.
Sulu kumlama nasıl çalışır?
Islak kumlamada su ve aşındırıcı farklı yollarla bir araya getirilir. Genel olarak üç yaklaşım vardır:
- Nozulda su ekleme: Kuru kumlama sistemine nozul ucunda su halkası veya enjeksiyon eklenir; aşındırıcı hava ile gelir, çıkışta ıslanır.
- Basınçlı ıslak sistemler: Su ve aşındırıcı kazanda veya hatta karıştırılarak basınçlı hava ile püskürtülür.
- Bulamaçlı (slurry) sistemler: Aşındırıcı ve su bir pompa ile bulamaç halinde dolaştırılır; kabinli sistemlerde sık kullanılır ve "vapor blasting" adıyla da anılır.
Yöntemin genel tanımı için Wikipedia'daki wet abrasive blasting bölümüne (İngilizce) bakabilirsiniz. Kuru sistemlerin karşılaştırması için kumlama makinesi kumu yazımız yol gösterir.
Islak yöntemin avantajları ve sınırları
- Daha az toz: Su, tozu kaynağında bağlar; çevreye yayılan toz belirgin biçimde azalır. Bu, solunum koruyucu kullanma gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
- Daha yumuşak etki: Su yastığı sayesinde yüzey daha az ısınır ve daha düzgün bir görünüm elde edilebilir.
- Yüzeyde daha az kalıntı: Su, aşındırıcı tozunu ve kirleri yüzeyden kısmen yıkar.
- Sınır: Islak çelik yüzeyde ani pas (flash rust) oluşabilir.
- Sınır: Islak atık (çamur) oluşur; bu atığın toplanması ve uygun şekilde bertaraf edilmesi gerekir.
- Sınır: Kaplama öncesi yüzeyin tamamen kuruması beklenmelidir.
Sulu kumlamada hangi aşındırıcı kullanılır?
Islak yöntemde aşındırıcının suda çözünmemesi, paslanmaması ve suyla birlikte rahat taşınması gerekir. Bu koşulları sağlayan yaygın seçenekler şunlardır:
- Garnet: Suda çözünmez, kimyasal olarak kararlıdır ve ağır bir mineral olduğu için suyla iyi taşınır. Islak kumlamada sık tercih edilir; ayrıntılar garnet kumu nedir yazımızda.
- Cam kumu: Geri dönüştürülmüş camdan üretilir, demir içermez ve paslanmaz. Islak ve kuru sistemlerde boya ve pas temizliğinde kullanılır.
- Cam kürecik: Bulamaçlı kabinlerde saten ve parlak görünüm için tercih edilir; pürüz açmadan temizler.
- Beyaz alüminyum oksit: Islak kabinlerde ince pürüz veya matlaştırma gerektiğinde kullanılabilir; demir içermez.
Çelik aşındırıcılar ıslakta neden sorun?
Çelik bilye ve çelik grit kuru sistemlerde çok kez kullanılabilen dayanıklı aşındırıcılardır; ancak suyla temas ettiklerinde kısa sürede paslanır, topaklanır ve yüzeye pas lekesi taşıyabilirler. Bu yüzden ıslak yöntemde genellikle mineral veya cam aşındırıcılar tercih edilir. Metalik aşındırıcıların kullanıldığı kuru ve türbinli sistemler için çelik bilye ve çelik grit farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Ani pas (flash rust) ve önlemler
Islak kumlanan çelik yüzey, yeni açılmış ve korumasız olduğu için kısa sürede ince bir pas tabakasıyla kaplanabilir. Buna ani pas (flash rust) denir. Önlem için genel yaklaşımlar şunlardır:
- Yüzeyi kumlama sonrası hızla kurutmak ve fazla bekletmeden astara geçmek.
- Suya pas önleyici katkı (inhibitör) eklemek. Bu katkının kullanılacak kaplamayla uyumlu olması gerekir; kaplama üreticisinin onayını alın.
- Kabul edilebilir ani pas seviyesini ve yüzey temizlik derecesini kaplama şartnamesine göre belirlemek.
Yüzey temizlik dereceleri Sa 2, Sa 2,5 ve Sa 3 yazımızda; boya öncesi hazırlığın önemi boya öncesi kumlama yazımızda anlatılıyor.
Tane boyu ve geri kazanım
Islak sistemlerde tane boyu, pompanın ve nozulun taşıyabileceği aralıkta olmalıdır; bulamaçlı kabinlerde genellikle ince ve orta taneler kullanılır. Bulamaçlı sistemlerde aşındırıcı bir süre dolaşımda kalır, kırılan ince taneler ve kirler zamanla bulamacı yorar; bu yüzden aşındırıcı düzenli olarak yenilenmelidir. Tane seçiminin genel mantığı tane boyutu seçim rehberimizde.
Güvenlik
Islak yöntem tozu azaltır ama sıfırlamaz; kuruyan çamur ve sıçrayan su ile taşınan ince parçacıklar yine solunabilir. Silika içeren kumları ıslak yöntemde de kullanmayın ve uygun kişisel koruyucu donanım kullanın. Ayrıntılar kumlamada iş güvenliği yazımızda.
Sıkça Sorulan Sorular
Sulu kumlamada hangi kum kullanılır?
Suda çözünmeyen ve paslanmayan aşındırıcılar kullanılır: garnet, cam kumu, cam kürecik ve alüminyum oksit yaygın seçeneklerdir. Çelik bilye ve çelik grit ıslakta paslandığı için genellikle tercih edilmez.
Sulu kumlama tozu tamamen önler mi?
Hayır; tozu belirgin biçimde azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz. Kuruyan atık ve sıçrayan su ile ince parçacıklar havaya karışabilir. Uygun solunum koruyucu kullanılmalıdır.
Sulu kumlamadan sonra neden pas oluşur?
Islak kumlanan çelik yüzey yeni açılmış ve korumasız olduğu için kısa sürede ani pas oluşabilir. Hızlı kurutma, kaplamayla uyumlu bir pas önleyici katkı ve beklemeden astara geçmek bu riski azaltır.
Islak kumlama aşındırıcısı için teklif alın
Islak sisteminizin tipini, kumladığınız yüzeyi ve istediğiniz sonucu bize iletin; suyla uyumlu aşındırıcıyı ve tane boyunu birlikte belirleyelim. Tüm ürünleri ürünler sayfamızda inceleyebilir, fiyat için teklif formunu doldurabilirsiniz.
