Grit blasting, yüzeyin köşeli taneli bir aşındırıcıyla kumlanması demektir. Amaç yalnız pası, tufalı ve eski boyayı kaldırmak değil, yeni boyanın veya kaplamanın tutunacağı pürüzlü bir yüzey de oluşturmaktır. Bu yazıda grit blasting nedir, shot blastingden farkı ne, hangi köşeli aşındırıcı hangi işte kullanılır ve iş bittiğinde yüzey nasıl kontrol edilir sorularını yanıtlıyoruz.
Grit blasting nasıl çalışır?
Köşeli taneler yüzeye çarptığında keskin kenarlarıyla yüzeyi keser ve çizer. Böylece kirlilik kalkarken yüzeyde çok sayıda küçük tepe ve çukur oluşur. Bu doku, kaplamanın yüzeye mekanik olarak kenetlenmesini sağlayan ankraj profilidir. Kaplama sistemlerinin büyük bölümü, temiz bir yüzeyin yanında belirli bir profil de ister; bu yüzden grit blasting boya, epoksi, metalizasyon ve kauçuk kaplama öncesinde en yaygın hazırlık yöntemidir.
Yöntem basınçlı havayla nozuldan püskürtülerek de, türbinli makinelerde çarkla fırlatılarak da uygulanabilir. Kumlama yöntemlerine genel bakış için Wikipedia'daki abrasive blasting maddesine (İngilizce) bakabilirsiniz.
Grit blasting ile shot blasting farkı
İki yöntem aynı makinelerde yapılabilse de yüzeyde farklı çalışır:
- Grit blasting (kesme): Köşeli taneler yüzeyi keser; keskin, belirgin bir pürüz bırakır. Kaplama öncesi hazırlık için tercih edilir.
- Shot blasting (darbe): Yuvarlak bilyeler yüzeye çarparak pası ve tufalı kırar; daha yuvarlak ve düzgün bir doku bırakır. Döküm temizliği ve düzgün yüzey gereken işler için uygundur.
- Karışım: Türbinli makinelerde bilye ve grit belirli oranda birlikte kullanılarak temizlik ile profil arasında denge kurulabilir.
Ayrıntılı karşılaştırma için çelik bilye ve çelik grit farkı, makine tarafı için bilyalı kumlama nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hangi köşeli aşındırıcı hangi işte?
Grit blasting tek bir ürün değil, bir yöntemdir; köşeli aşındırıcı malzemeye ve işe göre seçilir:
- Çelik grit: Karbon çeliği yüzeylerde, özellikle kabin ve türbinli makinelerde geri kazanılarak kullanılır. Ayrıntılar çelik grit nedir yazımızda.
- Paslanmaz çelik grit: Paslanmaz çelik ve alüminyum gibi demir bulaşması istenmeyen malzemelerde metalik grit gerektiğinde.
- Kahverengi alüminyum oksit: Sert ve keskin taneleriyle genel amaçlı yüzey hazırlığında, kabin ve basınçlı kazanlarda.
- Beyaz alüminyum oksit: Daha saf yapısıyla demirsiz yüzey isteyen ve hassas işlerde.
- Garnet: Açık alanda ve sahada basınçlı kumlamada, düşük tozlu ve homojen yüzey için.
- Siyah silisyum karbür: Çok sert yüzeylerde ve hızlı kesme istenen özel işlerde.
Basınçlı ve türbinli uygulama
Basınçlı grit blastingde aşındırıcı hava akımıyla nozuldan püskürtülür. Büyük çelik yapılar, tanklar, gemiler ve sahadaki işler bu yöntemle yapılır; mineral aşındırıcılar ve çelik grit kullanılabilir. Türbinli makinelerde ise aşındırıcı çarkla fırlatılır ve kapalı devrede geri kazanılır; bu sistemlerde dayanıklı metalik aşındırıcılar, çoğunlukla çelik grit tercih edilir.
Seçim parçanın boyutuna, üretim adedine ve sahada mı atölyede mi çalışıldığına bağlıdır. İki yöntemin karşılaştırması basınçlı ve türbinli kumlama farkı yazımızda.
Temizlik derecesi ve pürüzlülük kontrolü
Grit blasting sonrası yüzeyde iki şey kontrol edilir:
- Temizlik derecesi: Yüzeyde ne kadar pas, tufal ve eski kaplama kaldığı, ISO 8501-1 standardındaki Sa dereceleriyle görsel olarak değerlendirilir. Ayrıntılar Sa 2, Sa 2½ ve Sa 3 temizlik derecesi yazımızda.
- Yüzey profili: Pürüzün yüksekliği karşılaştırıcı, profil ölçer veya replika bant gibi yöntemlerle ölçülür. Yöntemleri yüzey pürüzlülüğü nasıl ölçülür yazımızda anlattık.
Gerekli derece ve profil aralığı her zaman kaplama üreticisinin teknik veri sayfası ve işin şartnamesiyle belirlenir. Profil istenenden düşükse daha iri veya daha sert bir aşındırıcı, yüksekse daha ince bir tane gerekir.
Verimli ve güvenli grit blasting için öneriler
- Aşındırıcıyı ve tane boyunu, hedeflenen profile göre seçin; gereğinden iri tane boya tüketimini artırır.
- Geri kazanılan aşındırıcıyı düzenli eleyin ve tozunu ayırın; yıpranmış taneler profili düşürür. Ayrıntılar aşındırıcı geri kazanımı yazımızda.
- Kumlanmış çelik yüzeyi fazla bekletmeden kaplayın; nemli ortamda yüzey kısa sürede yeniden paslanabilir.
- Kumlamacı başlığı, uygun solunum koruması ve toz toplama kullanın; silika içeren kum kullanmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Grit blasting ile kumlama aynı şey mi?
Kumlama, aşındırıcı püskürterek yapılan tüm yüzey işlemlerinin genel adıdır. Grit blasting, bunun köşeli taneli aşındırıcıyla yapılan ve özellikle kaplama öncesi profil oluşturmayı amaçlayan türüdür.
Grit blastingde hangi aşındırıcı kullanılır?
Karbon çeliğinde çelik grit veya kahverengi alüminyum oksit, paslanmaz ve alüminyumda paslanmaz grit veya beyaz alüminyum oksit, sahada basınçlı kumlamada garnet sık tercih edilir. Çok sert yüzeylerde silisyum karbür kullanılabilir.
Grit blasting yüzeye zarar verir mi?
Doğru aşındırıcı ve ayarla yapıldığında yüzeyden çok az malzeme kaldırır ve kaplama için istenen profili oluşturur. İnce saclarda ve hassas parçalarda yüksek basınç ve iri tane şekil bozukluğuna veya derin izlere yol açabilir.
Grit blasting aşındırıcısı için teklif alın
İşlediğiniz malzemeyi, ekipmanınızı ve kaplama şartnamenizdeki profil ve temizlik derecesini bize iletin; uygun köşeli aşındırıcıyı ve tane boyunu birlikte belirleyelim. Tüm ürünleri ürünler sayfamızda inceleyebilir, fiyat için teklif formunu doldurabilirsiniz.
